รู้จักเท้าตก การดูแลรักษาและวิธีป้องกันก่อนเกิดอาการ

หลังจากที่ได้ทำความรู้จักอาการเท้าตก (Foot Drop) ไม่ว่าจะเป็นสาเหตุ ปัจจัยเสี่ยง และรูปแบบการวินิจฉัย ไปในบทความเรื่อง “รู้จักเท้าตก อาการที่ไม่ใช่เรื่องเล็ก” และการสังเกตอาการเบื้องต้น ผลกระทบที่ตามมาหากละเลยอาการไปแล้วในบทความ “รู้จักเท้าตก ชวนสังเกตอาการและผลกระทบที่ไม่ควรมองข้าม” ในบทความนี้เราจะมาเรียนรู้วิธีการดูแล รักษา และวิธีป้องกันก่อนเกิดอาการ เพื่อเข้าใจรูปแบบ และเป้าหมายของการรักษาแต่ละประเภท

การดูแลและรักษาอาการ

รูปแบบการรักษาอาการ Foot Drop นั้นขึ้นอยู่กับสาเหตุและความหนักของอาการ ตัวอย่างเช่น อาการเท้าตกจากการกดทับเส้นประสาทบริเวณน่องแบบเบา (Peroneal Nerve Compression) มักจะสามารถหายได้จากการพักฟื้นและได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม ซึ่งสามารใช้ระยะเวลาได้ตั้งแต่ไม่กี่สัปดาห์ไปจนถึงหายเดือน

อย่างไรก็ตามในบางกรณีที่อาการ Foot Drop เกิดจากความผิดปกติจากระบบประสาท กล้ามเนื้อ และทางพันธุกรรม มักจะทำให้มีอาการเท้าตกแบบถาวร ดังนั้นเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่เกิดจากความผิดปกติที่เป็นสาเหตุของอาการ Foot drop และจากอาการเท้าตกเอง และเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย ผู้ป่วยจึงได้รับคำแนะนำให้เข้ารับการดูแลรักษาอย่างเหมาะสม เช่น

• การใช้อุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้า (Ankle Foot Orthosis; AFO) อุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้าเป็นกายอุปกรณ์รูปแบบหนึ่งที่ใช้ควบคู่กับรองเท้า เพื่อใช้ในการควบคุมและประคองเท้าและข้อเท้าให้ผู้ป่วยสามารถเดินได้ง่ายขึ้น ทรงตัวได้ดีขึ้น นอกจากนี้ยังช่วยลดความเสี่ยงที่จะเกิดอาการบาดเจ็บและการผิดรูปที่เป็นผลมาจากการเดินที่ผิดปกติด้วย อุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้าสามารถแบ่งได้เป็นหลายประเภท โดยมีเกณฑ์พิจารณาการใช้งานอุปกรณ์แต่ละประเภท ขึ้นอยู่กับ กำลังกล้ามเนื้อของรยางค์ช่วงล่าง ความผิดรูปของข้อ ไปจนถึงกิจกรรมที่ผู้ป่วยทำในแต่ละวัน

• การทำกายภาพบำบัด การทำกายภาพบำบัด มีจุดประสงค์เพื่อเสริมสร้างความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ ป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่เกิดจากการอ่อนแรงของกำลังกล้ามเนื้อ

• การใช้กระแสไฟฟ้าเพื่อกระตุ้นการทำงานของกล้ามเนื้อ 

• การผ่าตัด มักจะถูกใช้ในกรณีที่ผู้ป่วยมีภาวะแทรกซ้อน เช่น กล้ามเนื้อหดตัวจนส่งผลต่อการผิดรูปของข้อ

การป้องกันการเกิดอาการเท้าตก

แม้ว่าบางสาเหตุของการเกิดอาการ Drop foot จะไม่สามารถป้องกันได้ แต่เราสามารถลดความเสี่ยงที่จะเกิดอาการเท้าตกได้ เช่น

• หลีกเลี่ยง การไขว่ขาหรือนั่งคุกเข่าเป็นเวลานาน เพื่อลดโอกาสการกดทับของเล้นประสาท

• หลีกเลี่ยงหรือระมัดระวังเมื่อทำกิจกรรมที่มีความเสี่ยงต่อการกดทับของเส้นประสาท

• ออกกำลังกายและยืดเหยียดอย่างถูกต้องเพื่อเสริมสร้างความยืดหยุ่นและแข็งแรงของกล้ามเนื้อ

อาการเท้าตก (Foot Drop) แม้ว่าจะไม่ใช่โรคโดยตรง แต่เป็นอาการที่บ่งบอกถึงปัญหาการทำงานของกล้ามเนื้อหรือเส้นประสาท ทำให้ส่งผลต่อการดำเนินชีวิตประจำวัน และอาจจะมีภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ เพิ่มขึ้นได้ การดูแลรักษาอย่างถูกต้องเหมาะสมจะช่วยให้ผู้ป่วยสามารถดำเนินชีวิตประจำวันได้สะดวกมากขึ้น และยังลดภาวะแทรกซ้อนซึ่งนำไปสู่การผ่าตัดได้อีกด้วย

หากสังเกตว่าตนเองหรือคนใกล้ชิดมีอาการลากปลายเท้าขณะเดิน ยกเข่าสูงผิดปกติ หรือมีความอ่อนแรงบริเวณข้อเท้าและนิ้วเท้า ควรเข้าพบแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับการตรวจวินิจฉัยอย่างครบถ้วน พร้อมการรักษาที่เหมาะสม ซึ่งอาจรวมถึงการทำกายภาพบำบัด การรักษาโรคต้นเหตุของภาวะเท้าตก หรือการใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน ที่ PBS เรามีทีมนักกายอุปกรณ์พร้อมให้คำแนะนำและให้บริการกายอุปกรณ์ ไม่ว่าจะเป็นแผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคล สำหรับผู้ที่มีความผิดปกติที่เท้า และอุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้า ( ) เพื่อช่วยในการเดินเหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการเท้าตก ท่านที่สนใจเลือกใช้แผ่นรองเท้าสำหรับโรครองช้ำ เท้าแบน เท้าผิดรูป หรืออุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้าสำหรับช่วยในการเดิน สามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมหรือปรึกษาการเลือกใช้แผ่นรองเท้าพิเศษบุคคล PBS และอุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้าได้ที่สาขาใกล้บ้านท่าน