แนวทางการดูแล
ภาวะกระดูกสันหลังคด
การแก้ไขกระดูกสันหลังคด กับบทบาทของแผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคล
หลายคนอาจคิดว่าปัญหากระดูกสันหลังคดเกิดขึ้นที่หลังเพียงอย่างเดียว แต่ในความเป็นจริง ร่างกายของเราทำงานเชื่อมโยงกันเป็นห่วงโซ่
ตั้งแต่เท้า ข้อเท้า เข่า สะโพก ไปจนถึงกระดูกสันหลัง ดังนั้นความผิดปกติของเท้าบางชนิด โดยเฉพาะ “เท้าแบน” อาจส่งผลต่อแนวการยืนและการเดินได้
1
กระดูกสันหลังคดชนิดโครงสร้างกระดูกผิดรูป
(Structural Scoliosis)
เป็นภาวะที่กระดูกสันหลังมีการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างจริง มักพบในวัยเด็กและวัยรุ่น สาเหตุอาจเกิดจาก
- ชนิดไม่ทราบสาเหตุ (Idiopathic Scoliosis)
- ความผิดปกติแต่กำเนิด
- โรคทางระบบประสาทและกล้ามเนื้อ
ในกลุ่มนี้ การรักษาหลักจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของความคด เช่น การติดตามอาการ การใส่เสื้อดัดลำตัว (Spinal Orthoses) หรือการผ่าตัด
เมื่อเกิดภาวะกระดูกสันหลังคดชนิดโครงสร้างกระดูกผิดรูปแล้ว นอกจากโครงสร้างกระดูกจะมีการผิดรูปแล้ว ก็ยังสามารถทำให้ระดับสะโพกไม่เท่ากัน กล้ามเนื้อบางกลุ่มมีการตึงไม่เท่ากัน รวมไปถึงความยาวขาไม่เท่ากัน ซึ่งอาจส่งผลต่อการผิดรูปของร่างกายทั้งช่วงบน ช่วงล่างได้อีกด้วย
2
กระดูกสันหลังคดชนิดที่ไม่เกิดจากการผิดรูปของกระดูก (Functional Scoliosis)
เป็นภาวะที่กระดูกสันหลังโค้งตามการเสียสมดุลของร่างกาย
แต่ตัวกระดูกสันหลังยังไม่ได้ผิดรูปถาวร
สาเหตุที่พบได้ เช่น
- ความยาวขาไม่เท่ากัน
- เท้าแบนหรือเท้าผิดรูป
- การลงน้ำหนักสองข้างไม่สมดุล
- ความตึงตัวของกล้ามเนื้อบางกลุ่ม
ในบางราย เมื่อแก้ไขสาเหตุที่ทำให้ร่างกายเสียสมดุล ความโค้งของกระดูกสันหลังอาจลดลงได้
เท้าแบนเกี่ยวข้องกับกระดูกสันหลังคดอย่างไร?
เท้าเป็นจุดแรกที่รับน้ำหนักของร่างกาย หากข้อเท้าล้มเข้าด้านในมากกว่าปกติ จะทำให้อุ้งเท้าล้มเข้าด้านในมากขึ้น ส่งผลให้
- กระดูกหน้าแข้งบิดเข้าด้านใน
- เข่าชิด
- เชิงกรานเอียง
- ลำตัวต้องปรับสมดุลขณะยืนและเดิน
เมื่อเกิดขึ้นต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจทำให้เกิดการจัดแนวของร่างกายที่ผิดไปจากปกติ
อาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับอาการปวดหลัง ปวดสะโพก หรือภาวะกระดูกสันหลังคดชนิดที่ไม่เกิดจากการผิดรูปของกระดูก (Functional Scoliosis)
แผ่นรองเท้า PBS ช่วยได้อย่างไร?
แผ่นรองเท้า PBS เป็นแผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคลที่ออกแบบตามลักษณะเท้าของผู้ป่วย
ที่ออกแบบให้โอบกระชับส้นเท้าและอุ้งเท้ามากกว่าแผ่นรองเท้าทั่วไป
เมื่อเท้าอยู่ในแนวที่ดีขึ้น การจัดแนวของข้อเท้า เข่า และสะโพกอาจดีขึ้นตามลำดับ ซึ่งอาจช่วยลดปัจจัยที่ทำให้เกิดการเอียงของเชิงกรานหรือความไม่สมดุลของร่างกายในผู้ป่วยบางราย
แผ่นรองเท้าสามารถรักษากระดูกสันหลังคดได้หรือไม่?
คำตอบคือ “ไม่ใช่ทุกกรณี”
แผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคลไม่สามารถแก้ไขกระดูกสันหลังคดชนิด Structural Scoliosis ที่เกิดจากความผิดรูปของกระดูกสันหลังได้โดยตรง
อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยที่มีภาวะกระดูกสันหลังคดมักมีภาวะเท้าล้มแบนร่วมด้วย ดังนั้นการเลือกใช้แผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคลที่มีความสามารถประคองและปรับลดการผิดรูปของเท้า ช่วยปรับการจัดแนวของร่างกาย ก็สามารถบรรเทาอาการปวด และส่งเสริมการเคลื่อนไหวให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
ดังนั้น การประเมินโดยแพทย์หรือนักกายอุปกรณ์ที่มีความเชี่ยวชาญจึงมีความสำคัญ เพื่อค้นหาสาเหตุที่แท้จริงและเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล
แนวทางการรักษา
ภาวะกระดูกสันหลังคด (Scoliosis)
แบบครบวงจรที่ PBS
ที่ PBS เราเชื่อว่าการแก้ปัญหากระดูกสันหลังคดอย่างยั่งยืน ต้องเริ่มต้นจากการวิเคราะห์และปรับสมดุลโครงสร้างร่างกายแบบองค์รวม เราจึงออกแบบแนวทางการรักษาที่ครอบคลุม ตั้งแต่การหาสาเหตุที่แท้จริงไปจนถึงการรักษาที่ตรงจุด
วิเคราะห์เจาะลึกถึงรากฐานโครงสร้าง
เราเริ่มต้นจากการตรวจประเมินโครงสร้างเท้าอย่างละเอียด วิเคราะห์องศาการล้มเอียงของเท้าซ้าย-ขวา รวมถึงตรวจหา ภาวะขาสั้น-ยาวไม่เท่ากัน (Leg Length Discrepancy) ซึ่งเป็นปัจจัยแฝงสำคัญที่ส่งผลให้แกนลำตัวเอียงและกระดูกสันหลังคด
ประเมินความรุนแรงด้วยเทคโนโลยี 3D และภาพถ่ายรังสี (X-ray)
เริ่มต้นการคัดกรองความผิดปกติเบื้องต้นร่วมกับผู้เชี่ยวชาญ โดยใช้เครื่องสแกน 3D Posture Analysis ตรวจวัดองศาการคดของลำตัว ซึ่งช่วยให้เห็นภาพรวมของโครงสร้างร่างกายภายนอกที่ชัดเจนและมีตัวเลขวัดผลได้จริง จากนั้นจึงส่งตรวจภาพถ่ายเอกซเรย์ (X-ray) เพื่อยืนยันองศาการคดของกระดูกสันหลัง (Cobb angle) อย่างแม่นยำ ทำให้การวางแผนการรักษามีประสิทธิภาพสูงสุด
ดูแลร่วมกันโดยทีมสหวิชาชีพ (Multidisciplinary Team)
วางแผนการรักษาแบบเฉพาะบุคคล นำโดยทีมผู้เชี่ยวชาญที่ทำงานร่วมกันอย่างใกล้ชิด ได้แก่ แพทย์ นักกายอุปกรณ์ และนักกายภาพบำบัด เพื่อให้ผลลัพธ์การรักษาออกมาดีและปลอดภัยที่สุด
รักษาอย่างตรงจุด ตามระดับความรุนแรงของอาการ
- ปรับสมดุลฐานราก: เริ่มต้นการรักษาด้วยการใช้ แผ่นรองเท้าปรับโครงสร้างเฉพาะบุคคล (Custom Orthotic Insoles) เพื่อแก้ปัญหาโครงสร้างเท้าและจัดระเบียบแกนร่างกาย ในกรณีที่มีปัญหาโครงสร้างเท้า และ ความยาวขาไม่เท่ากัน
- ควบคุมและแก้ไขทิศทางกระดูกสันหลัง: ในกรณีที่มีองศาการคดเพิ่มขึ้น ทางคลินิกจะออกแบบและผลิต เกราะดัดกระดูกสันหลังคด (Spinal Orthosis Brace) เพื่อชะลอและแก้ไขความโค้งงออย่างมีประสิทธิภาพ
- เสริมสร้างความแข็งแรง และ ปรับสมดุลกล้ามเนื้ออย่างยั่งยืน: ผสานการให้คำแนะนำท่าบริหารร่างกายและการทำกายภาพบำบัดที่ถูกต้อง เพื่อยืดเหยียดและเสริมสร้างกล้ามเนื้อรอบแนวกระดูกสันหลัง
ติดตามผลลัพธ์ที่พิสูจน์ได้ และพร้อมดูแลจนจบกระบวนการ
ผู้รับบริการสามารถเห็นความเปลี่ยนแปลงของร่างกายเปรียบเทียบ ก่อน-หลัง (Before & After) ได้อย่างเป็นรูปธรรม พร้อมโปรแกรมติดตามผล (Follow-up) อย่างต่อเนื่อง โดยทางคลินิกจะคอยดูแลอย่างใกล้ชิดในทุกระยะจนกว่าการรักษาจะประสบความสำเร็จตามเป้าหมาย
แก้ปัญหากระดูกสันหลังคด
Q&A: กระดูกสันหลังคด (Scoliosis)
ผู้ปกครองอาจสังเกตจากด้านหลังขณะเด็กยืนตัวตรง เช่น ระดับไหล่หรือสะโพกไม่เท่ากัน เสื้อผ้าดูเอียง ลำตัวเอียงไปด้านหนึ่ง หรือแนวหลังดูไม่สมมาตร หากพบความผิดปกติเหล่านี้อย่างต่อเนื่อง ควรเข้ารับการประเมินเพิ่มเติม
ขึ้นอยู่กับสาเหตุและระดับความรุนแรงของภาวะกระดูกสันหลังคด ในบางรายอาจมีผลต่อสมดุลของลำตัวและรูปแบบการเคลื่อนไหวได้ แต่การเดินผิดปกติไม่ได้หมายความว่าเกิดจากกระดูกสันหลังคดเสมอไป จึงควรประเมินปัจจัยอื่นร่วมด้วย เช่น เท้า แนวขา และการลงน้ำหนัก
ความผิดปกติของเท้าหรือความแตกต่างของความยาวขาอาจส่งผลต่อ ระดับเชิงกรานและท่าทางขณะยืน ได้ แต่ไม่ควรสรุปว่าเป็นสาเหตุของกระดูกสันหลังคดทุกกรณี การประเมินจึงควรแยกระหว่างการเอียงของลำตัวจากการชดเชยกับกระดูกสันหลังคดที่มีการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างจริง
แผ่นรองเท้าไม่ได้เป็นการรักษากระดูกสันหลังคดโดยตรงค่ะ แต่หากเด็กมีความแตกต่างของความยาวขาหรือความผิดปกติของเท้าและข้อเท้าร่วมด้วย การใช้อุปกรณ์ที่เหมาะสมอาจช่วยปรับการรองรับและการลงน้ำหนักให้สมดุลมากขึ้น ทั้งนี้ควรพิจารณาเป็นรายบุคคล
หากสังเกตเห็นไหล่หรือสะโพกไม่เท่ากัน ลำตัวเอียงชัดเจน แนวหลังไม่สมมาตร หรือพบความเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจนเมื่อเด็กโตขึ้น ควรเข้ารับการประเมิน โดยเฉพาะในช่วงที่เด็กกำลังมีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว เพื่อให้สามารถติดตามการเปลี่ยนแปลงได้อย่างเหมาะสม
สังเกตอาการเบื้องต้นสำหรับผู้ปกครอง
สามารถสังเกตเบื้องต้นได้โดยให้เด็ก ยืนตัวตรง หันหลังให้ผู้ปกครอง และอยู่ในท่าที่ผ่อนคลาย
-
ดูว่าระดับไหล่สองข้างเท่ากันหรือไม่
-
สังเกตแนวสะบักและเอว ว่าสมมาตรกันหรือไม่
-
ดูว่าระดับสะโพกสองข้าง แตกต่างกันหรือไม่
-
สังเกตว่าแนวลำตัวเอียงไปด้านใดด้านหนึ่งหรือไม่
-
ให้เด็กก้มตัวไปด้านหน้าอย่างสบาย ๆ แล้วสังเกตว่าหลังหรือชายโครง นูนไม่เท่ากันสองข้างหรือไม่
