การเดินไม่ได้อาศัยเพียงโครงสร้างของเท้าที่สมดุล แต่ต้องอาศัยการทำงานร่วมกันของ กล้ามเนื้อ ข้อต่อ ระบบประสาท และการควบคุมการเคลื่อนไหว อย่างเป็นจังหวะ เมื่อกล้ามเนื้อบริเวณขาและข้อเท้าเกิดความผิดปกติ ไม่ว่าจะเป็น กล้ามเนื้ออ่อนแรง กล้ามเนื้อเกร็ง หรือการควบคุมการเคลื่อนไหวที่ลดลง รูปแบบการเดินก็อาจเปลี่ยนไป เช่น เดินลากปลายเท้า ยกเข่าสูง เดินปลายเท้า ขาแข็ง หรือเข่าทรุดขณะลงน้ำหนัก
AFO หรือ Ankle-Foot Orthosis เป็นหนึ่งในอุปกรณ์ที่สามารถนำมาใช้เพื่อช่วยพยุงและควบคุมเท้าและข้อเท้าให้เหมาะสมกับรูปแบบการเคลื่อนไหวของแต่ละบุคคล
(Muscle Weakness)
เมื่อกล้ามเนื้อที่ใช้ยกหรือควบคุมเท้าอ่อนแรง ผู้ป่วยอาจไม่สามารถควบคุมตำแหน่งของเท้าได้ตามปกติ โดยเฉพาะในช่วงที่ขากำลังแกว่งไปด้านหน้า
ลักษณะที่พบได้ เช่น ปลายเท้าตกหรือลากพื้น (Foot Drop), เดินยกเข่าสูง (Steppage Gait), ควบคุมข้อเท้าได้ไม่ดีขณะลงน้ำหนัก หรือเดินไม่มั่นคง
(Spasticity)
ในผู้ป่วยบางราย ปัญหาอาจตรงกันข้าม คือกล้ามเนื้อมีความตึงตัวมากผิดปกติและต้านการเคลื่อนไหว เรียกว่า ภาวะกล้ามเนื้อเกร็ง (Spasticity)
เมื่อเกิดบริเวณขาและข้อเท้า อาจทำให้เท้าถูกดึงเข้าสู่ตำแหน่งที่ไม่เหมาะสม เช่น การเดินปลายเท้าหรือ Equinus Pattern และทำให้การวางเท้าและการรับน้ำหนักเปลี่ยนแปลงไป
ดังนั้น AFO ในผู้ที่มีกล้ามเนื้อเกร็งจึงไม่ได้มีหน้าที่เพียงช่วย “ยกปลายเท้า” แต่ยังสามารถใช้เพื่อควบคุมตำแหน่งและการเคลื่อนไหวของข้อเท้า ตามเป้าหมายของการรักษา
ผู้ป่วยที่มีโรคเดียวกันอาจมีรูปแบบการเดินแตกต่างกันอย่างมาก เพราะระดับความอ่อนแรง ความเกร็ง ช่วงการเคลื่อนไหว และการควบคุมข้อของแต่ละคนไม่เหมือนกัน
การประเมินจึงควรดู รูปแบบการเดิน (Gait Pattern) ร่วมกับกำลังกล้ามเนื้อ ช่วงการเคลื่อนไหว และความมั่นคงของข้อต่อ เพื่อเลือกอุปกรณ์ที่ตอบโจทย์การเคลื่อนไหวจริง ๆ
AFO แต่ละรูปแบบให้ระดับการควบคุมและการเคลื่อนไหวที่แตกต่างกัน จึงไม่สามารถกำหนดได้ว่าแบบใด “ดีที่สุด” สำหรับทุกคน แต่ควรเลือกตามลักษณะการเดินและสิ่งที่ต้องการแก้ไข
PLS AFO
Posterior Leaf Spring (PLS) AFO เป็น AFO ที่มีความยืดหยุ่นมากกว่าแบบแข็ง สามารถช่วยพยุงเท้าในช่วงที่ขากำลังแกว่งไปด้านหน้า
จึงอาจเหมาะกับผู้ที่มี กล้ามเนื้อยกปลายเท้าอ่อนแรง และมีปัญหาปลายเท้าตกหรือลากพื้น แต่ยังมีช่วงการเคลื่อนไหวของข้อเท้าที่เพียงพอและไม่ต้องการการควบคุมข้อเท้าในระดับสูง
Jointed / Articulated AFO
AFO แบบมีข้อต่อสามารถออกแบบให้ ควบคุมหรือจำกัดการเคลื่อนไหวบางทิศทาง ขณะที่ยังเปิดให้ข้อเท้าเคลื่อนไหวในช่วงที่จำเป็น
จึงอาจเหมาะกับผู้ที่มีปัญหาการควบคุมข้อเท้า แต่ยังต้องการคงการเคลื่อนไหวบางส่วนไว้ระหว่างการเดิน เช่น ผู้ที่มีความผิดปกติของกล้ามเนื้อหรือระบบประสาทบางรูปแบบ และยังมีช่วงการเคลื่อนไหวของข้อเท้าที่เหมาะสม
การตั้งค่าข้อต่อสามารถแตกต่างกันไปตาม กำลังกล้ามเนื้อ ระดับการเกร็ง ช่วงการเคลื่อนไหว และรูปแบบการเดิน
Rigid AFO
Rigid AFO มีโครงสร้างที่แข็งและจำกัดการเคลื่อนไหวของข้อเท้ามากกว่า จึงอาจพิจารณาใช้ในผู้ที่ต้องการการควบคุมที่มากขึ้น เช่น มีกล้ามเนื้ออ่อนแรงมาก ข้อเท้าไม่มั่นคง กล้ามเนื้อเกร็ง หรือมีความผิดปกติของการวางเท้าที่ต้องการการควบคุมอย่างชัดเจน
อย่างไรก็ตาม การควบคุมที่มากขึ้นไม่ได้หมายความว่าจะเหมาะกับทุกคน เพราะการจำกัดการเคลื่อนไหวมากเกินไปอาจส่งผลต่อรูปแบบการเดินได้
ดังนั้น จุดสำคัญจึงไม่ใช่การเลือกอุปกรณ์ที่ “แข็งที่สุด” แต่คือ การเลือกการควบคุมที่พอดีกับความต้องการของผู้ป่วย

การฟื้นฟูไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะเวลาที่ผู้ป่วยกำลังเดิน โดยเฉพาะผู้ที่เคลื่อนไหวน้อยหรือต้องนอนพักเป็นเวลานาน อาจเกิดข้อจำกัดของการเคลื่อนไหวและความตึงของกล้ามเนื้อหรือเนื้อเยื่อรอบข้อเท้าได้
Night Splint เป็นอุปกรณ์ที่ใช้ในช่วงพักหรือนอนหลับในผู้ป่วยบางราย เพื่อช่วยคงตำแหน่งของข้อเท้าและรักษาช่วงการเคลื่อนไหวตามเป้าหมายของการฟื้นฟู
สามารถใช้ร่วมกับ กายภาพบำบัด การออกกำลังกาย และการใช้อุปกรณ์ AFO ในช่วงกลางวัน ตามความเหมาะสมของผู้ป่วยแต่ละราย

ที่ PBS เราเชื่อว่า การเลือกอุปกรณ์ไม่ควรเริ่มจากการถามว่า “AFO แบบไหนดีที่สุด?” แต่ควรเริ่มจากการถามว่า “ร่างกายของผู้ป่วยต้องการให้ช่วยอะไร?”
กำลังกล้ามเนื้อ
ระดับการเกร็ง
ช่วงการเคลื่อนไหว
แนวเท้าและข้อเท้า
รูปแบบการเดิน
ความมั่นคงของเข่าและข้อเท้า
กิจกรรมในชีวิตประจำวัน
จากข้อมูลเหล่านี้จึงพิจารณาว่าผู้ป่วยเหมาะกับอุปกรณ์ชนิดใดและควรออกแบบหรือปรับอุปกรณ์อย่างไร
อุปกรณ์ทุกชิ้นได้รับการออกแบบเฉพาะบุคคล เพื่อให้เหมาะกับสรีระ ระดับการเคลื่อนไหว และเป้าหมายของผู้ป่วยแต่ละราย ช่วยให้สามารถกลับมาเคลื่อนไหวได้อย่างมั่นใจ ปลอดภัย และใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างเต็มศักยภาพ
เพราะเราเชื่อว่า อุปกรณ์ที่เหมาะสม ไม่ได้ช่วยเพียงให้เดินได้ดีขึ้น แต่ยังช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมั่นใจ ปลอดภัย และมีคุณภาพชีวิตที่ดีในระยะยาว
AFO เป็นกายอุปกรณ์ที่ออกแบบและผลิตเฉพาะบุคคล เมื่อเริ่มนำไปใช้งานจริง อาจจำเป็นต้องมีการตรวจเช็กและปรับรายละเอียดเพิ่มเติม เพื่อให้เหมาะสมกับการใช้งานของแต่ละบุคคล
ที่ PBS เราจึงให้ความสำคัญกับการดูแลตลอดการใช้งาน ไม่ใช่เพียงการจัดทำและส่งมอบอุปกรณ์
มีระบบบริหารจัดการคิว ช่วยให้วางแผนเวลาเข้ารับบริการได้ชัดเจน
ตั้งแต่ตรวจประเมิน วางแผนกายอุปกรณ์ ไปจนถึงเก็บข้อมูลสำหรับจัดทำ AFO
สามารถนัดเข้ามาตรวจเช็กและปรับอุปกรณ์ให้เหมาะสมกับการใช้งานจริงได้โดยตรง
สอบถามเกี่ยวกับการใช้งานผ่าน LINE หรือโทรศัพท์ โดยมีเจ้าหน้าที่พร้อมให้บริการทุกวัน
เพื่อตรวจประเมินความพอดี การใช้งาน และพิจารณาการปรับอุปกรณ์ตามความเหมาะสม
เพราะ AFO ที่เหมาะสม ไม่ได้จบแค่วันที่รับอุปกรณ์แต่รวมถึงความสะดวกในการดูแลและปรับให้เหมาะสมตลอดการใช้งาน