Table of Contents
“เท้าตก (Foot Drop)” ไม่ใช่อาการที่แสดงถึงโรคใดโรคหนึ่งอย่างเฉพาะเจาะจง แต่เป็นอาการแสดงที่ผู้ป่วยไม่สามารถกระดกข้อเท้าเพื่อยกปลายเท้าขึ้นได้ โดยมีสาเหตุจากกล้ามเนื้ออ่อนแรงหรืออัมพาต ผู้ที่มีอาการมักประสบกับปัญหาการเดิน เช่น เดินเท้าลากพื้น ทรงตัวลำบาก ทำให้ลักษณะท่าทางการเดินผิดปกติ อันสามารถส่งผลต่อบุคคลิกภาพ และคุณภาพชีวิตโดยรวมได้
อาการเท้าตกสามารถพบได้ทั้งแบบข้างเดียวหรือทั้งสองข้าง และแบบชั่วคราวหรือถาวร ขึ้นอยู่กับสาเหตุของอาการในผู้ป่วยแต่ละราย
สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง
อาการเท้าตก เป็นอาการที่เป็นผลมาจากความผิดปกติของระบบประสาทหรือกล้ามเนื้อที่ใช้ควบคุมเท้า ซึ่งความผิดปกติที่เป็นสาเหตุของอาการเท้าตกที่พบได้มาก ได้แก่
เส้นประสาทถูกกดทับ (Nerve Compression): โดยพบการกดทับได้บ่อยที่บริเวณเส้นประสาทบริเวณน่อง (Peroneal Nerve)
โรคทางระบบประสาท เช่น โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke), โรคปลอกประสาทเสื่อม (Multiple Sclerosis), หรือโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรงจากเซลล์ประสาทสั่งการเสื่อม (Amyotrophic Lateral Sclerosis: ALS)
ความผิดปกติของกล้ามเนื้อ : เช่น กล้ามเนื้อเสื่อมทางพันธุกรรม (Muscular Dystrophy)
ความผิดปกติของกระดูกสันหลัง: เช่น หมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อน (Herniated Disc) หรือภาวะโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ (Lumbar Spinal Stenosis)
นอกจากนี้รูปแบบการใช้ชีวิตประจำวันบางอย่าง หรือกิจกรรมบางอย่างก็สามารถเป็นปัจจัยเสี่ยงได้ด้วย เช่น
ลักษณะการนั่ง เช่น การนั่งไขว่ห้างบ่อยครั้ง การคุกเข่านาน ๆ
การทำกิจกรรมที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดการบาดเจ็บที่ขา
การผ่าตัดรอบสะโพกหรือเข่า
การวินิจฉัยอาการเท้าตก
การวินิจฉัยอาการเท้าตกมีเป้าหมายเพื่อระบุหาสาเหตุและวางแผนแนวทางรักษาที่เหมาะสม ขั้นตอนทั่วไปได้แก่
การซักประวัติและตรวจร่างกาย
สังเกตการเดิน โดยเฉพาะการเดินที่มีการงอเข่าและสะโพกผิดปกติ (steppage gait)
ประเมินกำลังกล้ามเนื้อในการยกกระดกข้อเท้า
ตรวจรีเฟล็กซ์และความรู้สึกบริเวณขาและเท้า
การตรวจคลื่นไฟฟ้ากล้ามเนื้อและการนำกระแสประสาท (Electromyography: EMG, Nerve Conduction Study)
การตรวจภาพถ่ายทางรังสี เช่น MRI หรือ CT scan เพื่อหาการกดทับเส้นประสาท หมอนรองกระดูกเคลื่อน หรือความผิดปกติของกล้ามเนื้อ
การตรวจเลือด ในบางรายอาจมีการตรวจเพื่อหาความผิดปกติของภูมิคุ้มกัน (autoimmune)
อาการเท้าตก (Foot Drop) เป็นอาการที่ควรใส่ใจ เพราะแม้ว่าจะไม่ใช่โรคโดยตรง แต่เป็นสัญญาณบ่งชี้ถึงความผิดปกติของเส้นประสาท กล้ามเนื้อ หรือกระดูกสันหลัง การรู้จักอาการ สาเหตุ และแนวทางวินิจฉัยตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้สามารถรักษาได้อย่างตรงจุด ลดความเสี่ยงต่อปัญหาการเดินและความพิการในอนาคต
หากสังเกตว่าตนเองหรือคนใกล้ชิดมีอาการลากปลายเท้าขณะเดิน ยกเข่าสูงผิดปกติ หรือมีความอ่อนแรงบริเวณข้อเท้าและนิ้วเท้า ควรเข้าพบแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับการตรวจวินิจฉัยอย่างครบถ้วน พร้อมการรักษาที่เหมาะสม ซึ่งอาจรวมถึงการทำกายภาพบำบัด การรักษาโรคต้นเหตุของภาวะเท้าตก หรือการใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน ที่ PBS เรามีทีมนักกายอุปกรณ์พร้อมให้คำแนะนำและให้บริการกายอุปกรณ์ ไม่ว่าจะเป็นแผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคล สำหรับผู้ที่มีความผิดปกติที่เท้า และอุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้า (Ankle Foot Orthosis) เพื่อช่วยในการเดินเหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการเท้าตก ท่านที่สนใจเลือกใช้แผ่นรองเท้าสำหรับโรครองช้ำ เท้าแบน เท้าผิดรูป หรืออุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้าสำหรับช่วยในการเดิน สามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมหรือปรึกษาการเลือกใช้แผ่นรองเท้าพิเศษบุคคล PBS และอุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้าได้ที่สาขาใกล้บ้านท่าน
