Table of Contents
หลายคนอาจเคยรู้สึกปวดฝ่าเท้าเมื่อยืนนาน ๆ หรือเดินไกลเพียงเล็กน้อยก็รู้สึกเมื่อยล้าที่ข้อเท้าและขา อาการเหล่านี้บางครั้งอาจเกี่ยวข้องกับ “ภาวะเท้าแบน” ซึ่งเป็นภาวะที่อุ้งเท้าด้านในยุบตัวลง ทำให้ฝ่าเท้าสัมผัสพื้นมากกว่าปกติ
ในคนทั่วไป อุ้งเท้ามีหน้าที่ช่วยในการทรงตัว กระจายและดูดซับแรงกระแทก เวลาที่เราเดินหรือวิ่ง แต่เมื่ออุ้งเท้ายุบตัวลง โครงสร้างของเท้าอาจเปลี่ยนไป ทำให้เกิดแรงกดที่ผิดตำแหน่ง และนำไปสู่อาการปวดที่ฝ่าเท้า ข้อเท้า หรือแม้แต่เข่าและหลัง รวมไปถึงมีปัญหาเรื่องการทรงตัวได้ หนึ่งในวิธีที่ช่วยลดอาการและทำให้การเดินสบายขึ้น คือการเลือกรองเท้าและแผ่นรองเท้าที่เหมาะสม
รองเท้าลักษณะไหนเหมาะกับคนเท้าแบน
รองเท้าที่ดีสำหรับคนเท้าแบนไม่ได้หมายถึงรองเท้าที่นุ่มที่สุดเสมอไป แต่ควรเป็นรองเท้าที่ช่วยพยุงโครงสร้างเท้าและควบคุมการเคลื่อนไหวของเท้าให้เหมาะสมมากขึ้น
ลักษณะสำคัญของรองเท้าที่เหมาะกับคนเท้าแบน ได้แก่
- มีส่วนพยุงอุ้งเท้า (arch support)
รองเท้าที่มีโครงสร้างรองรับอุ้งเท้าจะช่วยลดการยุบตัวของเท้า และช่วยกระจายน้ำหนักให้สมดุลมากขึ้น
- ส้นรองเท้ามีความมั่นคง
ส่วนส้นรองเท้าที่แข็งพอสมควรจะช่วยควบคุมการเอียงของส้นเท้า ซึ่งมักพบในคนเท้าแบน
- พื้นรองเท้าไม่อ่อนเกินไป
รองเท้าที่นุ่มมากจนเกินไปอาจส่งผลต่อรูปเท้าและการทรงตัว ดังนั้นการเลือกพื้นรองเท้าที่มีความนุ่มพอเหมาะ ไม่จมตอนรับน้ำหนักและแรงกระแทกจะช่วยให้การเดินมีความมั่นคงมากขึ้น
- พื้นที่ด้านหน้าเพียงพอ
รองเท้าที่บีบหน้าเท้ามากเกินไปอาจทำให้การกระจายน้ำหนักผิดปกติ และเพิ่มแรงกดที่ฝ่าเท้า รวมถึงสามารถทำให้เท้าเกิดการผิดรูปได้อีกด้วย เช่น นิ้วโป้งเก เป็นต้น
รองเท้าที่มีคุณสมบัติเหล่านี้สามารถช่วยให้คนเท้าแบนเดินได้สบายขึ้น และลดอาการปวดที่เกิดจากแรงกดที่ผิดตำแหน่ง โครงสร้างกระดูกที่ล้มผิดรูป และอาการแทรกซ้อนอื่นๆ ที่ตามมา
แต่รองเท้าอย่างเดียวอาจยังไม่เพียงพอ
แม้ว่ารองเท้าที่เหมาะสมจะช่วยได้มาก แต่ในบางกรณี โดยเฉพาะคนที่มีเท้าแบนชัดเจน หรือมีอาการปวดเรื้อรัง รองเท้าทั่วไปอาจไม่สามารถปรับโครงสร้างเท้าได้เพียงพอ
ทำให้แพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญมักแนะนำการใช้แผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคล (orthotic insole) เพื่อช่วยปรับสมดุลของเท้าให้เหมาะกับโครงสร้างของแต่ละคน โดยเฉพาะการใช้แผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคลที่มีลักษณะขอบด้านข้างที่สูงกว่าปกติ (high profile) ทำให้สามารถโอบรอบส้นเท้าและกลางเท้าได้ดี
จุดเด่นสำคัญของแผ่นรองเท้าประเภทนี้ ได้แก่
- ควบคุมส้นเท้าได้ดีกว่า
ส้นเท้าที่เอียงเข้าด้านในเป็นลักษณะที่พบได้บ่อยในคนเท้าแบน แผ่นรองเท้าจะช่วยประคองส้นเท้าให้อยู่ในแนวที่เหมาะสมมากขึ้น
- รองรับอุ้งเท้าอย่างแม่นยำ ตามลักษณะเท้าแต่ละบุคคล
แผ่นรองเท้าชนิดนี้มักถูกออกแบบตามรูปเท้าของแต่ละคน ทำให้สามารถรองรับอุ้งเท้าได้ตรงตำแหน่งมากกว่ารองเท้าสำเร็จรูป
- ช่วยกระจายแรงกดที่ฝ่าเท้า
เมื่อโครงสร้างเท้าอยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้อง แรงกดที่ผิดปกติเกิดขึ้นจากลักษณะเท้าที่ผิดรูปจะถูกกระจายอย่างเหมาะสมมากขึ้น
- ลดการเคลื่อนไหวของเท้าที่ผิดปกติ
ในคนเท้าแบน เท้ามักจะมีการขยับที่ผิดปกติซึ่งเกิดจากการผิดรูปของเท้า เช่น การขยับตัวของช่วงกลางเท้า (midfoot) ที่มากกว่าปกติ การใช้แผ่นรองเท้าประเภทนี้สามารถช่วยจำกัดการเคลื่อนไหวนี้ได้
รองเท้าที่ดี + แผ่นรองที่เหมาะสม
ในชีวิตประจำวัน การเลือกใช้รองเท้าที่เหมาะสมยังคงเป็นพื้นฐานที่สำคัญ แต่สำหรับบางคน การใช้แผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคล อาจช่วยเสริมประสิทธิภาพในการพยุงเท้าได้มากขึ้น การเลือกใช้วิธีใดจึงควรพิจารณาจาก ลักษณะโครงสร้างเท้า ระดับความรุนแรงของอาการ และกิจกรรมในชีวิตประจำวัน
หากมีอาการปวดเท้า ปวดข้อเท้า หรือเมื่อยล้าเวลาเดินนาน ๆ การปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญจะช่วยให้ได้รับคำแนะนำที่เหมาะสมที่สุด เพราะเมื่อโครงสร้างเท้าได้รับการดูแลอย่างถูกต้อง การเดินในแต่ละวันก็สามารถกลับมา สบาย มั่นคง และเป็นธรรมชาติ ได้อีกครั้ง
ที่ PBS เรามีทีมนักกายอุปกรณ์พร้อมให้คำแนะนำและให้บริการกายอุปกรณ์ ไม่ว่าจะเป็นแผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคล สำหรับผู้ที่มีความผิดปกติที่เท้า และอุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้า (Ankle Foot Orthosis) เพื่อช่วยในการเดินเหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการเท้าตก ท่านที่สนใจเลือกใช้แผ่นรองเท้าสำหรับโรครองช้ำ เท้าแบน เท้าผิดรูป หรืออุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้าสำหรับช่วยในการเดิน สามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมหรือปรึกษาการเลือกใช้แผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคล PBS และอุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้าได้ที่สาขาใกล้บ้านท่าน
Facebook : PBSofficial.TH
Line official : @pbs.official
ที่มา
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16115417/
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41065643/
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24942385/
FAQ ลักษณะ/อาการความผิดปกติที่พบได้บ่อย
เท้าแบนในผู้ใหญ่ (Acquired Adult Flatfoot) คืออะไร?
เท้าแบนในผู้ใหญ่คือเท้าบริเวณอุ้งเท้าด้านในล้มลงหรือแบนราบไปกับพื้น โดยมักจะล้มลงเรื่อยๆ เนื่องจากเท้าแบนในผู้ใหญ่ มักเกิดจากอาการบาดเจ็บ อักเสบ หรือเสื่อมสภาพของเส้นเอ็นพยุงอุ้งเท้า (Posterior tibial tendon)
เท้าแบนในผู้ใหญ่ (Acquired Adult Flatfoot) ผลเสียที่ตามมาหากละเลย
ผู้ป่วยอาจมีลักษณะเท้าผิดรูปเพิ่มมากขึ้น นำไปสู่อาการปวดเรื้อรัง ปัญหาเท้าอื่นๆ อาการข้อบวมอักเสบ มีผลต่อการเคลื่อนไหว หรืออาจผิดรูปแบบติดแข็ง (fixed deformity) เมื่อปล่อยทิ้งไปเป็นระยะเวลานาน
เท้าแบนในผู้ใหญ่ (Acquired Adult Flatfoot) จำเป็นต้องรักษาไหม?
ควรเข้ารับการรักษา โดยมีเป้าหมายเพื่อป้องกันการผิดรูปที่มากขึ้น และลดอาการปวด อย่างไรก็ตามหากอาการผิดรูปเป็นแบบติดแข็ง อาจจำเป็นต้องพิจารณาเข้ารับการผ่าตัด
เท้าแบนในผู้ใหญ่ (Acquired Adult Flatfoot) ใส่แผ่นรองเท้านานขนาดไหนถึงเริ่มเห็นผล?
อาการปวดที่เกิดจากเท้าแบนมักจะดีขึ้นภายในระยะเวลาประมาณ 1 เดือน หลังใช้แผ่นรองเท้าเป็นประจำ โดยแนะนำให้ใช้งานตามชีวิตประจำวันปกติ เช่น ทำงาน เที่ยว หรือเมื่อทำกิจกรรมที่มักมีอาการปวด (หมายเหตุ: ในกรณีที่ผู้ป่วยมีโรคประจำตัวบางประเภท เช่น โรคเส้นประสาทส่วนปลาย (Peripheral Neuropathy) โรคเบาหวาน (Diabetes) มีแผลกดทับเรื้อรัง หรือเท้าเบาหวานชาคอต (Charcot Foot) ผู้ป่วยได้รับการตรวจประเมินอย่างละเอียดจากแพทย์ประจำตัว เพื่อทราบระดับอาการในปัจจุบัน การพยากรณ์โรค และแนวทางการรักษาของแพทย์ก่อนดำเนินการรักษา เนื่องด้วยผู้ป่วยโรคประเภทนี้มักจะมีอาการแทรกซ้อนได้ง่าย และอาจจะไม่เหมาะกับการรักษาด้วยแผ่นรองเท้าบางประเภท ขึ้นอยู่กับระดับอาการและการพยากรณ์โรค)
สนใจสินค้า แผ่นรองเท้า เท้าแบน หรือต้องการปรึกษาปัญหา เท้าผิดรูป ปรับรูปเท้า ออฟฟิศซินโดรม กับหมอรักษาเท้ามืออาชีพ ติดต่อได้ที่ :
