Table of Contents
เมื่อพูดถึง “กระดูกสันหลังคด” หลายคนมักมองว่าเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นเฉพาะบริเวณหลัง
แต่ในความเป็นจริง ร่างกายของเราเปรียบเสมือนโครงสร้างที่เชื่อมต่อกันตั้งแต่เท้าจนถึงศีรษะ ความผิดปกติของเท้า ข้อเท้า หรือเชิงกราน อาจส่งผลต่อแนวการยืนและการเคลื่อนไหวของกระดูกสันหลังได้เช่นกัน
ด้วยเหตุนี้ในผู้ป่วยบางรายที่มีภาวะเท้าแบนหรือเท้าผิดรูป การใช้แผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคล จึงอาจมีบทบาทช่วยปรับสมดุลของร่างกายและลดปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความคดของกระดูกสันหลังได้
กระดูกสันหลังคดคืออะไร?
กระดูกสันหลังคด (Scoliosis) คือภาวะที่กระดูกสันหลังโค้งไปทางด้านข้างร่วมกับมีการบิดหมุนของกระดูกสันหลัง ซึ่งแตกต่างจากการยืนหลังค่อมหรือท่าทางที่ไม่ดีเพียงอย่างเดียว
อาการที่อาจพบได้ ได้แก่
ไหล่สองข้างสูงไม่เท่ากัน
สะบักนูนไม่เท่ากัน
สะโพกสูงไม่เท่ากัน
ปวดหลังหรือเมื่อยล้าง่ายในบางราย
อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยไม่มีอาการปวด และตรวจพบจากการสังเกตความผิดปกติของรูปร่างหรือจากการตรวจสุขภาพ
ประเภทของกระดูกสันหลังคด
กระดูกสันหลังคดที่เกิดจากการผิดรูปของกระดูก (Structural Scoliosis)
เป็นกระดูกหลังคดที่เกิดจากความผิดปกติของโครงสร้างกระดูกสันหลังจริง มีการบิดหมุนของกระดูกร่วมด้วย
สาเหตุที่พบได้ เช่น
ชนิดไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด
ความผิดปกติแต่กำเนิด
โรคทางระบบประสาทและกล้ามเนื้อ
ผู้ป่วยกลุ่มนี้มักต้องได้รับการติดตามโดยแพทย์เฉพาะทาง และในบางกรณีอาจต้องใช้เสื้อดัดลำตัว (Spinal Orthoses) หรือการผ่าตัด
นอกจากกระดูกสันหลังคดจะทำให้เกิดการผิดรูปของกระดูกสันหลังแล้ว การผิดรูปที่เกิดขึ้นยังสามารถเป็นส่งผลให้ระดับไหล่ ระดับเอว รวมถึงอาจเกิดความยาวขาสั้นยาวไม่เท่ากัน ซึ่งนำไปสู่อาการตึงของกล้ามเนื้อผิดปกติ
กระดูกสันหลังคดที่ไม่ได้เกิดจากการผิดรูปของกระดูกโดยตรง (Functional Scoliosis)
เป็นภาวะที่กระดูกหลังคดจากความไม่สมดุลของร่างกาย โดยตัวกระดูกสันหลังยังไม่ได้ผิดรูปถาวร
ปัจจัยที่อาจทำให้เกิดภาวะนี้ ได้แก่
ความยาวขาไม่เท่ากัน
เท้าแบนหรือเท้าผิดรูป
การลงน้ำหนักไม่สมดุล
กล้ามเนื้อตึงผิดปกติ
เมื่อแก้ไขสาเหตุเหล่านี้ ความเอียงของลำตัวหรือความคดบางส่วนอาจดีขึ้นได้
เท้าแบนสามารถส่งผลต่อกระดูกสันหลังได้อย่างไร?
เท้าเป็นฐานรองรับน้ำหนักทั้งหมดของร่างกาย หากอุ้งเท้ายุบตัวมากกว่าปกติ แนวของเท้าและข้อเท้าอาจเปลี่ยนแปลง ส่งผลให้เกิดการหมุนของขาส่วนล่างและกระดูกต้นขา ซึ่งสามารถส่งต่อไปยังเข่า สะโพก เชิงกราน และกระดูกสันหลัง
ตัวอย่างเช่น หากเท้าข้างหนึ่งยุบตัวมากกว่าอีกข้าง อาจทำให้เชิงกรานเอียง ร่างกายจึงต้องปรับท่าทางเพื่อรับรองกับเชิงกรานที่เอียง และเท้าแบน ซึ่งสามารถส่งผลต่อกระดูกสันหลังเกิดอาการเอียงไม่ตรง หรือแม้กระทั่งอาจเกิดกระดูกสันหลังคดที่ไม่ได้เกิดจากการผิดรูปของกระดูกโดยตรงได้ในบางคน
แม้ว่าจะเท้าแบนจะไม่ได้เป็นสาเหตุของกระดูกสันหลังคดทุกกรณี แต่การประเมินเท้าก็เป็นส่วนสำคัญของการตรวจหาปัจจัยที่อาจเกี่ยวข้องกับความไม่สมดุลของร่างกาย
แผ่นรองเท้าช่วยผู้ป่วยกระดูกสันหลังคดได้อย่างไร?
สิ่งสำคัญที่ควรเข้าใจคือแผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคล ไม่ได้ทำหน้าที่ “ดัดกระดูกสันหลัง” และไม่ใช่การรักษาหลักของโรคกระดูกสันหลังคด
อย่างไรก็ตาม ในผู้ป่วยที่มีปัญหากระดูกสันหลังคดมักมีแนวโน้มมีปัญหาเท้าแบนหรือความผิดปกติของแนวเท้าร่วมด้วย การใช้แผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคลสามารถช่วยได้ในหลายด้าน เช่น
1. เพิ่มความมั่นคงของฐานรองรับ ช่วยกระจายน้ำหนักได้ดีขึ้น
เมื่อเท้ามีความมั่นคงมากขึ้น ร่างกายสามารถกระจายน้ำหนักได้สมดุลขึ้นระหว่างสองข้าง
2. ลดการเอียงของส้นเท้าและข้อเท้า
การควบคุมตำแหน่งของส้นเท้าอาจช่วยลดการหมุนผิดปกติของขาส่วนล่าง
3. ปรับการจัดแนวของรยางค์ส่วนล่าง
เมื่อแนวเท้าและข้อเท้าดีขึ้น การจัดแนวของเข่าและสะโพกอาจดีขึ้นตามไปด้วย รวมถึงช่วยลดการเอียงของแนวกระดูกเชิงกราน
4. ช่วยลดอาการปวดไม่สบายจากอาการกล้ามเนื้อตึงผิดปกติ
แม้ว่าความคดของกระดูกสันหลังอาจไม่ได้เปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ แต่ผู้ป่วยบางรายอาจรู้สึกยืนหรือเดินได้สบายขึ้นหลังได้รับการแก้ไขปัญหาที่เท้า
กระดูกสันหลังคดเป็นภาวะที่มีหลายปัจจัยเกี่ยวข้อง และไม่ใช่ทุกกรณีที่เกี่ยวข้องกับเท้าแบน อย่างไรก็ตาม เท้าเป็นจุดเริ่มต้นของการรับน้ำหนักและมีบทบาทต่อการจัดแนวของร่างกายทั้งหมด
ในผู้ป่วยที่มีเท้าแบนหรือความผิดปกติของแนวเท้าร่วมกับความไม่สมดุลของลำตัว การใช้แผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคลอาจช่วยปรับแนวเท้า เพิ่มความมั่นคง และลดปัจจัยทางชีวกลศาสตร์ที่ส่งผลต่อการผิดรูปของแนวกระดูกสันหลังได้
การเลือกใช้แผ่นรองเท้าควรผ่านการประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญ เพื่อให้เหมาะสมกับลักษณะเท้าและปัญหาของแต่ละบุคคล และควรใช้ร่วมกับการรักษาอื่นตามคำแนะนำของแพทย์หรือนักกายอุปกรณ์เสมอ ที่ PBS เรามีทีมนักกายอุปกรณ์พร้อมให้คำแนะนำและให้บริการกายอุปกรณ์ ไม่ว่าจะเป็นแผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคล สำหรับผู้ที่มีความผิดปกติที่เท้า และอุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้า (Ankle Foot Orthosis) เพื่อช่วยในการเดินเหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการเท้าตก ท่านที่สนใจเลือกใช้แผ่นรองเท้าสำหรับโรครองช้ำ เท้าแบน เท้าผิดรูป หรืออุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้าสำหรับช่วยในการเดิน สามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมหรือปรึกษาการเลือกใช้แผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคล PBS และอุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้าได้ที่สาขาใกล้บ้านท่าน
Facebook: ปรับสมดุลจากฐานรากของร่างกาย ทำความเข้าใจบทบาทของแผ่นรองเท้าในผู้ป่วยกระดูกสันหลังคด ช่วยดูแลการลงน้ำหนัก ท่าทาง และการเคลื่อนไหว
Line official: @pbs.official
ที่มา
FAQ ลักษณะ/อาการความผิดปกติที่พบได้บ่อย
กระดูกสันหลังคด (Scoliosis) คืออะไร?
โรคกระดูกสันหลังคดเป็นความผิดปกติของกระดูกสันหลังที่ทำให้กระดูกสันหลังมีการบิดตัวโค้งผิดปกติ โดยผู้ป่วยกระดูกสันหลังคดมักสามารถพบว่าเป็นเท้าแบนร่วมด้วย
กระดูกสันหลังคด (Scoliosis) ผลเสียที่ตามมาหากละเลย
หากละเลยไม่ติดจามอาการหรือรักษาโรคกระดูกสันหลังคดสามารถแย่ลงได้ ซึ่งอาจทำให้เกิดอาการปวดหลัง ขาสั้นยาวไม่เท่ากัน ส่งผลต่อการทรงตัวและการเดิน นอกจากนี้ในกรณีที่เป็นหนักสามารถส่งผลต่อช่องทรวงอกได้
กระดูกสันหลังคด (Scoliosis) จำเป็นต้องรักษาไหม?
ควรเข้ารับการติดตามอาการและรับการรักษา โดยการรักษามีจุดประสงค์เพื่อป้องกันการผิดรูปที่อาจจะเกิดขึ้น โดยการรักษาด้วยการใช้แผ่นรองเท้ามีจุดประสงค์เพื่อลดความยาวขาที่สั้นยาวไม่เท่ากันจากเท้าที่ผิดรูป ทำให้ระดับสะโพกเท่ากัน
กระดูกสันหลังคด (Scoliosis) ใส่แผ่นรองเท้านานขนาดไหนถึงเริ่มเห็นผล?
ทางท่าการยืนเดิน มักจะดีขึ้นประมาณ 3-6 เดือน หลังใช้แผ่นรองเท้าเป็นประจำร่วมด้วยกับการรักษาอื่นๆ เช่นการทำกายภาพ การใส่เสื้อเกราะสำหรับกระดูกสันหลังคด (Scoliosis Brace)
