หลายคนอาจเคยมีอาการชาที่นิ้วโป้งเท้า ไม่ว่าจะเป็นอาการชาปลายเท้า รู้สึกเหมือนมีเข็มทิ่ม รู้สึกแปลก ๆ เวลาสัมผัส หรือบางครั้งอาจรู้สึกเหมือนนิ้วโป้งไม่ค่อยรับความรู้สึกเหมือนเดิม ซึ่งในหลายกรณีอาการดังกล่าวอาจเกิดขึ้นเพียงชั่วคราว เช่น จากการนั่งท่าเดิมนาน ๆ หรือการสวมรองเท้าที่คับเกินไป

อย่างไรก็ตามหากอาการชาที่นิ้วโป้งเกิดขึ้นบ่อย เป็นซ้ำ หรือมีอาการต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจเป็นสัญญาณของความผิดปกติบางอย่างที่เกี่ยวข้องกับเส้นประสาท การลงน้ำหนักของเท้า หรือโครงสร้างของเท้าที่ผิดรูป ซึ่งหนึ่งในสาเหตุที่มักถูกมองข้ามคือ ภาวะเท้าแบน  

ทำไมนิ้วโป้งเท้าถึงเกิดอาการชาได้?

นิ้วโป้งเท้ามีเส้นประสาทขนาดเล็กหลายแขนงทำหน้าที่รับความรู้สึก เมื่อเส้นประสาทเหล่านี้ถูกกดทับ ระคายเคือง หรือได้รับแรงกดซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน อาจทำให้เกิดอาการชา รู้สึกแสบร้อน หรือรู้สึกเหมือนมีเข็มทิ่มบริเวณนิ้วโป้งได้

สาเหตุที่พบได้บ่อย ได้แก่

• รองเท้าคับหรือหน้าเท้าแคบเกินไป
• การเดินหรือยืนเป็นเวลานาน
• การกดทับของเส้นประสาทบริเวณเท้าหรือข้อเท้า
• โรคเบาหวานและโรคที่มีผลต่อเส้นประสาท
• ความผิดปกติของโครงสร้างเท้า เช่น เท้าแบน

ในบางราย อาการชาอาจเริ่มต้นเพียงเล็กน้อยและเกิดเฉพาะหลังเดินนาน ๆ แต่เมื่อเวลาผ่านไปอาจเริ่มเกิดได้ง่ายขึ้นและรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันมากขึ้น

เท้าแบนเกี่ยวข้องกับอาการชาที่นิ้วโป้งอย่างไร?

ภาวะเท้าแบน (Flat foot) คือภาวะที่อุ้งเท้ายุบตัวลงเมื่อรับน้ำหนักทำให้รูปแบบการกระจายน้ำหนักของเท้าเปลี่ยนไปจากปกติ

เมื่ออุ้งเท้าไม่สามารถช่วยรับแรงกระแทกและกระจายน้ำหนักได้อย่างเหมาะสมน้ำหนักของร่างกายอาจถูกถ่ายไปยังบางส่วนของฝ่าเท้ามากกว่าปกติ โดยเฉพาะบริเวณหน้าเท้าและนิ้วเท้า ซึ่งเป็นบริเวณที่มีเส้นประสาทขนาดเล็กจำนวนมาก

เมื่อแรงกดดังกล่าวเกิดขึ้นซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน อาจทำให้เส้นประสาทเกิดการระคายเคืองและแสดงอาการออกมาในรูปแบบของอาการชา ปวดแสบ หรือความรู้สึกผิดปกติบริเวณนิ้วโป้งเท้าได้ 

นอกจากนี้ เท้าแบนยังอาจทำให้แนวของข้อเท้าและขาเปลี่ยนไป ส่งผลให้รูปแบบการเดินผิดไปจากปกติ และเพิ่มแรงกดสะสมในบางตำแหน่งของฝ่าเท้าอีกด้วย 

อาการแบบไหนที่ควรได้รับการตรวจประเมิน?

แม้ว่าอาการชาที่นิ้วโป้งเท้าจะไม่ได้เป็นสัญญาณของโรคร้ายแรงเสมอไป แต่ควรพิจารณาเข้ารับการตรวจประเมินหากพบว่า

• อาการชาเกิดขึ้นเป็นประจำ
• ชาต่อเนื่องเป็นเวลาหลายสัปดาห์
• มีอาการปวดร่วมด้วย
• มีอาการแสบร้อนหรือรู้สึกเหมือนไฟช็อต
• มีปัญหาในการเดินหรือการทรงตัว
• มีประวัติโรคเบาหวานหรือโรคทางระบบประสาท 

การตรวจประเมินอย่างเหมาะสมจะช่วยให้สามารถระบุสาเหตุที่แท้จริงของอาการได้ เนื่องจากอาการชาที่นิ้วโป้งอาจเกิดจากหลายสาเหตุ ไม่ใช่เพียงปัญหาที่เท้าเท่านั้น

แผ่นรองเท้าช่วยได้หรือไม่?

ในกรณีที่อาการเกี่ยวข้องกับการลงน้ำหนักผิดปกติหรือภาวะเท้าแบน การใช้แผ่นรองเท้า (Orthotic insole) อาจเป็นหนึ่งในแนวทางที่ช่วยลดแรงกดบริเวณฝ่าเท้าได้ โดยการช่วยปรับแนวการลงน้ำหนักของเท้า เพิ่มความมั่นคงของเท้า และช่วยลดแรงกดที่ผิดปกติในบางบริเวณ อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์อาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล ขึ้นอยู่กับสาเหตุของอาการและลักษณะความผิดปกติของเท้า

อย่ามองข้ามอาการเล็ก ๆ ที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ

อาการชาที่นิ้วโป้งเท้าอาจดูเป็นเรื่องเล็กน้อยในช่วงแรก แต่ในบางกรณีอาจเป็นสัญญาณของการกดทับเส้นประสาท การลงน้ำหนักที่ผิดปกติ หรือความผิดรูปของเท้าที่ค่อย ๆ ส่งผลต่อการใช้งานในชีวิตประจำวัน

หากอาการเกิดขึ้นบ่อย เป็นซ้ำ หรือเริ่มส่งผลต่อการเดินและการใช้ชีวิต การเข้ารับการตรวจประเมินจากผู้เชี่ยวชาญตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้สามารถค้นหาสาเหตุที่แท้จริง วางแผนการรักษาได้อย่างเหมาะสม และลดความเสี่ยงที่อาการจะรุนแรงขึ้นในอนาคต ที่ PBS เรามีทีมนักกายอุปกรณ์พร้อมให้คำแนะนำและให้บริการกายอุปกรณ์ ไม่ว่าจะเป็นแผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคล สำหรับผู้ที่มีความผิดปกติที่เท้า และอุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้า (Ankle Foot Orthosis) เพื่อช่วยในการเดินเหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการเท้าตก ท่านที่สนใจเลือกใช้แผ่นรองเท้าสำหรับโรครองช้ำ เท้าแบน เท้าผิดรูป หรืออุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้าสำหรับช่วยในการเดิน สามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมหรือปรึกษาการเลือกใช้แผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคล PBS และอุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้าได้ที่สาขาใกล้บ้านท่าน

ที่มา

• https://www.nhs.uk/conditions/peripheral-neuropathy/
• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513273/
• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430802/