เท้าเกี่ยวอะไรกับอาการปวดหลัง?

หลายคนที่มีอาการปวดหลังอาจเคยเข้ารับการ “จัดกระดูก” หรือปรับแนวกระดูกสันหลัง และรู้สึกดีขึ้นในช่วงแรก แต่อาการปวดกลับมาอีกในเวลาต่อมา จนเกิดคำถามว่า “ทำไมรักษาแล้วถึงยังไม่หายขาด?”

แม้ว่าการจัดกระดูกจะช่วยลดความตึงของกล้ามเนื้อและปรับการเคลื่อนไหวของข้อต่อให้ดีขึ้น ทำให้อาการปวดบรรเทาลงได้ในระยะสั้น แต่หากสาเหตุที่ทำให้ร่างกายเสียสมดุลยังไม่ได้รับการแก้ไข อาการก็มีโอกาสกลับมาได้อีก ซึ่งต้นเหตุอาจไม่ได้อยู่ที่ “หลัง” เพียงอย่างเดียว แต่อาจเริ่มจาก “ฐานของร่างกาย” อย่างเท้า ที่หลายคนมักมองข้าม

เท้าเกี่ยวอะไรกับอาการปวดหลัง?

เท้าเป็นโครงสร้างที่รองรับน้ำหนักของร่างกายทั้งหมด โดยเฉพาะ “อุ้งเท้า” ที่ช่วยดูดซับแรงกระแทกและกระจายน้ำหนัก

ในกรณีที่มีภาวะเท้าแบน (Flat foot) อุ้งเท้าจะยุบตัวลง ทำให้การลงน้ำหนักเปลี่ยนไปจากปกติ เช่น มีการเอียงเข้าด้านในมากขึ้น

แม้การเปลี่ยนแปลงนี้จะเกิดขึ้นที่เท้า แต่แรงและแนวการเคลื่อนไหวจะถูกส่งต่อขึ้นไปยัง

ข้อเท้า
เข่า
สะโพก
กระดูกสันหลัง

ร่างกายจึงต้อง “ปรับท่าทาง” เพื่อรักษาสมดุล ซึ่งอาจทำให้เกิดความตึงของกล้ามเนื้อหรือแรงกดในบางจุดของหลังได้

ทำไมอาการถึงกลับมาเป็นซ้ำ?

แม้จะมีการจัดกระดูกให้แนวดีขึ้น แต่หากยังมีปัจจัยเดิม เช่น การลงน้ำหนักที่เท้าไม่สมดุล ร่างกายก็จะค่อย ๆ กลับไปสู่รูปแบบเดิม

สาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่

โครงสร้างเท้าผิดปกติ เช่น เท้าแบน
การใส่รองเท้าที่ไม่รองรับอุ้งเท้า
กล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวอ่อนแรง
พฤติกรรมการยืน นั่ง หรือเดินที่ซ้ำๆ นานๆ

จึงทำให้การรักษาที่เน้นเฉพาะ “ปลายทาง” อย่างหลัง อาจไม่เพียงพอหากไม่ได้ดู “ต้นทาง” ของปัญหา

ไม่ใช่แค่กระดูก แต่คือ “ระบบการเคลื่อนไหว”

อาการปวดหลังไม่ได้เกิดจากกระดูกเพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับระบบการเคลื่อนไหวทั้งหมดของร่างกาย ทั้งกล้ามเนื้อ เอ็น ข้อต่อ และรูปแบบการใช้งาน

หากมีจุดใดจุดหนึ่งทำงานผิดปกติ เช่น การลงน้ำหนักที่เท้าไม่สมดุล ร่างกายส่วนอื่นก็ต้องทำงานชดเชย ซึ่งในระยะยาวอาจนำไปสู่อาการปวดซ้ำได้

แนวทางการดูแลที่ยั่งยืน

การลดโอกาสการกลับมาเป็นซ้ำของอาการปวดหลัง ควรมองทั้งระบบ ไม่ใช่เฉพาะจุดที่ปวด

แนวทางที่ช่วยได้ เช่น

ตรวจประเมินโครงสร้างเท้าและการลงน้ำหนัก
เพื่อดูว่ามีความผิดปกติที่เป็นต้นเหตุหรือไม่
การใช้แผ่นรองเท้า (Orthotic insole)
โดยเฉพาะแบบเฉพาะบุคคล ที่ช่วยพยุงอุ้งเท้า ปรับสมดุลการลงน้ำหนัก และลดแรงที่ส่งต่อขึ้นไปยังหลัง
เลือกรองเท้าที่เหมาะสม
รองเท้าที่รองรับอุ้งเท้าได้ดี จะช่วยลดภาระของร่างกายส่วนบน
ออกกำลังกายเสริมความแข็งแรง
โดยเฉพาะกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว สะโพก และเท้า เพื่อช่วยให้ร่างกายรับแรงได้ดีขึ้น
ปรับพฤติกรรมการใช้งานร่างกาย
เช่น การยืน เดิน หรือยกของให้ถูกท่า

การจัดกระดูกสามารถช่วยบรรเทาอาการได้ แต่หากอาการปวดกลับมาเป็นซ้ำ อาจเป็นสัญญาณว่า “ต้นเหตุ” ยังไม่ได้รับการแก้ไข การเริ่มต้นตรวจและดูแลจากฐานของร่างกายอย่าง “เท้า” อาจช่วยลดแรงสะสมที่ส่งขึ้นไปยังหลัง และทำให้ผลการรักษายั่งยืนมากขึ้น

เพราะบางครั้ง การแก้ปัญหาปวดหลัง อาจไม่ได้เริ่มจากหลัง…แต่เริ่มจากการยืนให้สมดุลตั้งแต่ก้าวแรก ที่ PBS เรามีทีมนักกายอุปกรณ์พร้อมให้คำแนะนำและให้บริการกายอุปกรณ์ ไม่ว่าจะเป็นแผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคล สำหรับผู้ที่มีความผิดปกติที่เท้า และอุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้า (Ankle Foot Orthosis) เพื่อช่วยในการเดินเหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการเท้าตก ท่านที่สนใจเลือกใช้แผ่นรองเท้าสำหรับโรครองช้ำ เท้าแบน เท้าผิดรูป หรืออุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้าสำหรับช่วยในการเดิน สามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมหรือปรึกษาการเลือกใช้แผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคล PBS และอุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้าได้ที่สาขาใกล้บ้านท่าน

Facebook: PBSofficial.TH

Line official: @pbs.official

ที่มา

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3668926/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11466400/
https://abstracts.cochrane.org/2024-prague-global-evidence-summit/effectiveness-foot-orthosis-versus-control-group-chronic-low

FAQ ลักษณะ/อาการความผิดปกติที่พบได้บ่อย

กระดูกสันหลังคด (Scoliosis) คืออะไร?

โรคกระดูกสันหลังคดเป็นความผิดปกติของกระดูกสันหลังที่ทำให้กระดูกสันหลังมีการบิดตัวโค้งผิดปกติ โดยผู้ป่วยกระดูกสันหลังคดมักสามารถพบว่าเป็นเท้าแบนร่วมด้วย

กระดูกสันหลังคด (Scoliosis) ผลเสียที่ตามมาหากละเลย

หากละเลยไม่ติดจามอาการหรือรักษาโรคกระดูกสันหลังคดสามารถแย่ลงได้ ซึ่งอาจทำให้เกิดอาการปวดหลัง ขาสั้นยาวไม่เท่ากัน ส่งผลต่อการทรงตัวและการเดิน นอกจากนี้ในกรณีที่เป็นหนักสามารถส่งผลต่อช่องทรวงอกได้

กระดูกสันหลังคด (Scoliosis) จำเป็นต้องรักษาไหม?

ควรเข้ารับการติดตามอาการและรับการรักษา โดยการรักษามีจุดประสงค์เพื่อป้องกันการผิดรูปที่อาจจะเกิดขึ้น โดยการรักษาด้วยการใช้แผ่นรองเท้ามีจุดประสงค์เพื่อลดความยาวขาที่สั้นยาวไม่เท่ากันจากเท้าที่ผิดรูป ทำให้ระดับสะโพกเท่ากัน

กระดูกสันหลังคด (Scoliosis) ใส่แผ่นรองเท้านานขนาดไหนถึงเริ่มเห็นผล?

ทางท่าการยืนเดิน มักจะดีขึ้นประมาณ 3-6 เดือน หลังใช้แผ่นรองเท้าเป็นประจำร่วมด้วยกับการรักษาอื่นๆ เช่นการทำกายภาพ การใส่เสื้อเกราะสำหรับกระดูกสันหลังคด (Scoliosis Brace)