Table of Contents
ปวดส้นเท้าเป็นอาการผิดปกติบริเวณฝ่าเท้าที่พบได้บ่อย โดยอาการเจ็บปวดจะเกิดมากขึ้นเมื่อลงน้ำหนักตัวบริเวณเท้าหรือเคลื่อนไหวทำกิจกรรมต่าง ๆ
อาการปวดส้นเท้าจึงเป็นความผิดปกติที่ไม่ควรมองข้าม เพราะอาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตประจำวัน
อาการปวดส้นเท้าสามารถเกิดขึ้นได้จากสองสาเหตุสำคัญ ได้แก่
- ผู้ที่มีอาการของโรคเท้าแบน (plantar fasciitis)
- ผู้ที่มีอาการกระดูกงอกบริเวณส้นเท้า (heel spurs)
เท้าแบนเป็นอาการผิดปกติที่เกิดขึ้นกับฝ่าเท้ามักทำให้เกิดอาการปวดบริเวณฝ่าเท้าและส้นเท้า โดยผู้ที่มีอาการเท้าแบนสามารถสังเกตได้จากอาการปวดฝ่าเท้าเมื่อลุกขึ้นยืนจากเตียงในตอนเช้า ซึ่งโดยคนปกติทั่วไปแล้วจะไม่มีอาการปวดส้นเท้า อุ้งเท้า หรือฝ่าเท้าในขณะที่ยืน
ส่วนอาการกระดูกงอกบริเวณส้นเท้าเป็นอาการที่เกิดจากการเจริญผิดปกติของกระดูกบริเวณส้นเท้า ซึ่งหากมีอาการรุนแรงอาจทำให้เกิดความเจ็บปวดและเกิดการอักเสบขึ้นบริเวณส้นเท้า และมีอาการเจ็บมากขึ้นเมื่อเดิน วิ่ง หรือออกกำลังกาย
โรคเท้าแบนกับอาการปวดส้นเท้า
ในผู้ที่มีอาการของโรคเท้าแบน ส่วนเว้าของอุ้งเท้าจะหายไปโดยเอ็นบริเวณฝ่าเท้าจะยืดออกจนตึงเกินขีดจำกัดเมื่อออกแรงที่ฝ่าเท้าในขณะที่ยืนหรือเดิน
ทำให้การรับน้ำหนักหรือรับแรงกระแทกของฝ่าเท้าเป็นไปอย่างไม่มีประสิทธิภาพและเสี่ยงต่อการบาดเจ็บได้ง่าย
การตึงตัวของเอ็นใต้ฝ่าเท้าเนื่องจากเท้าแบน หากเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องเป็นเวลานานอาจทำให้เกิด
- อาการเจ็บปวดเพียงเล็กน้อย
- อาการเจ็บปวดเรื้อรัง
- เกิดความเจ็บปวดรุนแรง
- อาจเกิดการอักเสบทำให้เอ็นใต้ฝ่าเท้าได้รับความเสียหายอย่างต่อเนื่อง
- อาจนำไปสู่การเกิดกระดูกงอกบริเวณส้นเท้าร่วมด้วย
ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดอาการปวดส้นเท้า
ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดอาการปวดส้นเท้าคือ
- การมีน้ำหนักตัวเกินเกณฑ์
- การสวมใส่รองเท้าที่ไม่เหมาะสมกับสรีระของฝ่าเท้า
- สวมใส่รองเท้าที่แข็งหรือนิ่มจนเกินไป
- รองเท้าหัวแหลม
- รองเท้าที่เล็กเกินไป
- รองเท้าส้นสูงที่ทำให้ผู้สวมใส่มีลักษณะท่าทางการยืนหรือเดินที่ไม่เป็นไปตามธรรมชาติ
ล้วนเป็นสาเหตุที่ไม่ควรมองข้ามซึ่งจะนำไปสู่อาการของโรคเท้าแบน และทำให้เกิดอาการปวดส้นเท้าในที่สุด
นอกจากนี้ยังรวมไปถึงผู้ที่ต้องยืนหรือเดินเป็นระยะเวลานาน ๆ การเดินเท้าเปล่าบนพื้นแข็ง เช่น
- พื้นไม้
- พื้นปูน
- พื้นกระเบื้อง
ทำให้เอ็นใต้ฝ่าเท้าต้องรับแรงมากกว่าปกติและทำให้อาการปวดส้นเท้าที่เป็นอยู่รุนแรงมากยิ่งขึ้น และมักทำให้เกิดอาการปวดขา ปวดหลัง ปวดเข่า และเท้าบวม ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเกิดจากการยืนนานเกินไป และอาจเป็นอีกสาเหตุหนึ่งที่กระตุ้นให้เกิดอาการกระดูกงอกบริเวณส้นเท้าได้เช่นเดียวกัน
ปวดส้นเท้าควรตรวจหาสาเหตุให้ชัดเจน
เท้าแบนและกระดูกงอกบริเวณส้นเท้าล้วนเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการปวดส้นเท้า จึงไม่สามารถระบุสาเหตุของอาการปวดส้นเท้าอย่างชัดเจนได้ด้วยตนเองว่า แท้จริงแล้วอาการปวดส้นเท้าเกิดจากการมีอาการเท้าแบน กระดูกงอกที่บริเวณส้นเท้า หรือเป็นอาการจากความผิดปกติทั้งสองที่เกิดร่วมกัน
ดังนั้นผู้ที่มีอาการปวดส้นเท้าจึงควรรีบเข้าพบนักกายภาพบำบัดหรือหมอรักษาเท้า เพื่อวิเคราะห์หาสาเหตุที่แท้จริงเพื่อวางแผนการรักษาอาการปวดส้นเท้าอย่างตรงจุด
แนวทางรักษาอาการปวดส้นเท้า
การรักษาอาการปวดส้นเท้าสามารถเลือกทำได้หลากหลายวิธี เช่น
- การรักษาอาการอักเสบที่เกิดขึ้นกับส้นเท้าโดยการใช้ยาแก้อักเสบซึ่งเป็นการรักษาอาการปวดแบบชั่วคราว
- การผ่าตัดเพื่อนำกระดูกส่วนที่งอกออกไป
สำหรับผู้ที่ปวดส้นเท้าที่มีสาเหตุมาจากอาการของโรคเท้าแบน สามารถเลือกใช้
- การออกกำลังกายที่ช่วยเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อขาและฝ่าเท้า
- การทำกายภาพบำบัดที่ช่วยในการหมุนเวียนเลือดบริเวณฝ่าเท้า ซึ่งช่วยลดความเจ็บปวดบริเวณฝ่าเท้าและส้นเท้า
นอกจากนี้ยังมีอีกหนึ่งวิธีซึ่งถือเป็นการรักษาจากต้นเหตุคือการเลือกใช้แผ่นรองเท้าพิเศษเฉพาะบุคคลที่ช่วย
- จัดตำแหน่งของฝ่าเท้าและข้อเท้าให้อยู่ในตำแหน่งที่สมดุล
- ช่วยในการรับน้ำหนักกระจายน้ำหนักและแรงกระแทกบริเวณฝ่าเท้า
- ช่วยให้เอ็นบริเวณฝ่าเท้าและส้นเท้าที่เกิดการบาดเจ็บได้มีการฟื้นฟูจนสามารถกลับมาใช้งานได้อย่างเป็นปกติอีกครั้ง
- ช่วยให้การเดิน การวิ่ง หรือการเคลื่อนไหวเพื่อทำกิจกรรมต่าง ๆ ในท่าทางที่เป็นธรรมชาติและลดอาการปวดได้ทันทีหลังการรักษา
- สามารถป้องกันอาการรุนแรงจากอาการเท้าแบนที่อาจเกิดขึ้นได้ในอนาคต
ปรึกษาการเลือกใช้แผ่นรองเท้าพิเศษเฉพาะบุคคล
สำหรับท่านที่สนใจในแผ่นรองเท้า เท้าแบน หรือพื้นรองเท้าสุขภาพพิเศษเฉพาะบุคคล PBS สามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมหรือปรึกษาการเลือกใช้แผ่นรองเท้าพิเศษเฉพาะบุคคลได้ที่
Facebook: PBSofficial.TH
Line official: @pbs.official
FAQ ลักษณะ/อาการความผิดปกติที่พบได้บ่อย
เท้าแบนในผู้ใหญ่ (Acquired Adult Flatfoot) คืออะไร?
เท้าแบนในผู้ใหญ่คือเท้าบริเวณอุ้งเท้าด้านในล้มลงหรือแบนราบไปกับพื้น โดยมักจะล้มลงเรื่อยๆ เนื่องจากเท้าแบนในผู้ใหญ่ มักเกิดจากอาการบาดเจ็บ อักเสบ หรือเสื่อมสภาพของเส้นเอ็นพยุงอุ้งเท้า (Posterior tibial tendon)
เท้าแบนในผู้ใหญ่ (Acquired Adult Flatfoot) ผลเสียที่ตามมาหากละเลย
ผู้ป่วยอาจมีลักษณะเท้าผิดรูปเพิ่มมากขึ้น นำไปสู่อาการปวดเรื้อรัง ปัญหาเท้าอื่นๆ อาการข้อบวมอักเสบ มีผลต่อการเคลื่อนไหว หรืออาจผิดรูปแบบติดแข็ง (fixed deformity) เมื่อปล่อยทิ้งไปเป็นระยะเวลานาน
เท้าแบนในผู้ใหญ่ (Acquired Adult Flatfoot) จำเป็นต้องรักษาไหม?
ควรเข้ารับการรักษา โดยมีเป้าหมายเพื่อป้องกันการผิดรูปที่มากขึ้น และลดอาการปวด อย่างไรก็ตามหากอาการผิดรูปเป็นแบบติดแข็ง อาจจำเป็นต้องพิจารณาเข้ารับการผ่าตัด
เท้าแบนในผู้ใหญ่ (Acquired Adult Flatfoot) ใส่แผ่นรองเท้านานขนาดไหนถึงเริ่มเห็นผล?
อาการปวดที่เกิดจากเท้าแบนมักจะดีขึ้นภายในระยะเวลาประมาณ 1 เดือน หลังใช้แผ่นรองเท้าเป็นประจำ โดยแนะนำให้ใช้งานตามชีวิตประจำวันปกติ เช่น ทำงาน เที่ยว หรือเมื่อทำกิจกรรมที่มักมีอาการปวด (หมายเหตุ: ในกรณีที่ผู้ป่วยมีโรคประจำตัวบางประเภท เช่น โรคเส้นประสาทส่วนปลาย (Peripheral Neuropathy) โรคเบาหวาน (Diabetes) มีแผลกดทับเรื้อรัง หรือเท้าเบาหวานชาคอต (Charcot Foot) ผู้ป่วยได้รับการตรวจประเมินอย่างละเอียดจากแพทย์ประจำตัว เพื่อทราบระดับอาการในปัจจุบัน การพยากรณ์โรค และแนวทางการรักษาของแพทย์ก่อนดำเนินการรักษา เนื่องด้วยผู้ป่วยโรคประเภทนี้มักจะมีอาการแทรกซ้อนได้ง่าย และอาจจะไม่เหมาะกับการรักษาด้วยแผ่นรองเท้าบางประเภท ขึ้นอยู่กับระดับอาการและการพยากรณ์โรค)
