Table of Contents
หากผู้อ่านท่านใด หรือคนรอบตัวผู้อ่านเคยใช้อุปกรณ์สำหรับการประคอง ปรับดัด หรือ
อวัยวะจำพวกยางค์เทียม เช่น แขนเทียม ขาเทียม ผู้อ่านอาจจะเคยเจอกับนักกายอุปกรณ์ (Prosthetist & Orthotist หรือ PO) มาก่อน แต่อาจจะไม่รู้ว่านักกายอุปกรณ์คือใคร ทำอะไร ต่างจากบุคลากรทางการแพทย์สายอื่นอย่างไร
ดังนั้นในบทความ “รู้จักกายอุปกรณ์” จะพาผู้อ่านมาทำความรู้จักกายอุปกรณ์เพื่อเข้าใจบทบาท ขอบเขตหน้าที่ของนักกายอุปกรณ์เพื่อใช้ในการตัดสินในการรักษาได้ดีขึ้น
ใครคือนักกายอุปกรณ์?
“กายอุปกรณ์” เป็นคำเรียกอุปกรณ์ที่ใช้เรียกอุปกรณ์ทางการแพทย์ภายนนอกร่างกาย เพื่อใช้ในการช่วยเหลือด้านการเคลื่อนไหว หรือการปรับดัดประคองการผิดรูป โดยจะสามารถแบ่งได้เป็น 2 ประเภท คือ 1. กายอุปกรณ์เทียม และ 2. กายอุปกรณ์เสริม
กายอุปกรณ์เทียม (Prostheses)
คือ อุปกรณ์ทางการแพทย์ที่ถูกออกแบบมาทดแทนอวัยวะที่ขาดหายไปไม่ว่าจะเป็นมาจากความผิดปกติโดยกำเนิด อุบัติเหตุ ภาวะแทรกซ้อน ตัวอย่างอุปกรณ์ที่เห็นได้เป็นประจำ เช่น ขาเทียม
กายอุปกรณ์เสริม (Orthoses)
คือ อุปกรณ์ทางการแพทย์ที่ถูกออกแบบมาเพื่อประคอง ปรับดัด หรือรองรับความผิดรูป ที่เกิดจากปัญหากระดูก กล้ามเนื้อ และระบบประสาท ตัวอย่างกายอุปกรณ์เทียม เช่น แผ่นรองเท้า เสื้อเกราะดัดกระดูกสันหลัง เป็นต้น
โดยในบางประเทศกายอุปกรณ์ทั้งสองประเภทนี้จะอยู่ภายใต้ความรับผิดชอบของนักกายอุปกรณ์ (Prosthetist & Orthotist หรือ PO) โดยในประเทศไทย จะได้รับการรับหน้าที่ให้บริการกายอุปกรณ์ทั้งสองชนิดนี้
นักกายอุปกรณ์ทำอะไรได้บ้าง?
ตามมาตรฐานขององค์กรวิชาชีพกายอุปกรณ์นานาชาติ (International Society for Prosthetics and Orthotics หรือ ISPO) วิชาชีพกายอุปกรณ์ สามารถแบ่งได้ออกเป็น 3 ประเภท นั้นคือ
1. นักกายอุปกรณ์ (Prosthetist/Orthotist)
2. ผู้ช่วยกายอุปกรณ์ (Associate Prosthetist/Orthotist)
3. ช่างกายอุปกรณ์ (Prosthetic/Orthotic Technician)
โดยในประเทศไทยในปัจจุบัน (ปี พ.ศ. 2568) จะสำเร็จการศึกษามาจากโรงเรียนกายอุปกรณ์สิริธร คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล หลักสูตรวิทยาศาตร์บัณฑิต ซึ่งได้รับการรับรองมาตรฐานจาก ISPO และผ่านการสอบใบประกอบโรคศิลปะ
ตามมาตรฐาน ISPO และกระทรวงสาธารณะสุข มีขอบเขตการปฏิบัติงานคร่าวๆ ดังนี้
- ตรวจร่างกายผู้ป่วยได้โดยตรง เพื่อประเมินความสามารถ ความจำเป็น และสภาพของผู้ป่วย
- ออกแบบ และขึ้นรูปกายอุปกรณ์ที่เหมาะสมกับสภาพของผู้ป่วย
- ประเมินการใช้งานและปรับแก้กายอุปกรณ์ให้สามารถทำงานได้อย่างเหมาะสม
- ให้ความรู้ และติดตามผลการรักษา
นักกายอุปกรณ์ เป็นบุคลากรทางการแพทย์ที่มีหน้าที่ในการตรวจประเมินผู้ป่วย ออกแบบและขึ้นรูปกายอุปกรณ์ที่เหมาะสม ประเมินการใช้งานและปรับแก้กายอุปกรณ์ รวมถึงให้ความรู้ คำปรึกษาที่เกี่ยงข้องกับการใช้งานกายอุปกรณ์ ตามมาตรฐานของกระทรวงสาธารณะสุขและองค์กรวิชาชีพกายอุปกรณ์นานาชาติ
ที่ PBS เรามีทีมนักกายอุปกรณ์พร้อมให้คำแนะนำและให้บริการกายอุปกรณ์
ไม่ว่าจะเป็นแผ่นรองเท้าเฉพาะบุคคล สำหรับผู้ที่มีความผิดปกติที่เท้า และอุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้า (Ankle Foot Orthosis) เพื่อช่วยในการเดินเหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการเท้าตก ท่านที่สนใจเลือกใช้แผ่นรองเท้าสำหรับโรครองช้ำ เท้าแบน เท้าผิดรูป หรืออุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้าสำหรับช่วยในการเดิน
สามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม หรือ ปรึกษาการเลือกใช้แผ่นรองเท้าพิเศษบุคคล PBS และอุปกรณ์ประคองเท้าและข้อเท้าได้ที่สาขาใกล้บ้านท่าน
สนใจสินค้า แผ่นรองเท้า เท้าแบน หรือต้องการปรึกษาปัญหา เท้าผิดรูป ปรับรูปเท้า ออฟฟิศซินโดรม กับหมอรักษาเท้ามืออาชีพ ติดต่อได้ที่ :
ที่มา:
- https://www.physio-pedia.com/Role_of_Prosthetists_and_Orthotists_in_a_Rehabilitation_Team
- https://www.ispoint.org/wp-content/uploads/2022/02/ispo_standards_nov2018_sprea.pdf
- https://www2.si.mahidol.ac.th/sspo/sspo-history/
